Dziecko cudzoziemskie może iść do polskiej szkoły podstawowej na tych samych zasadach co dziecko z polskim obywatelstwem. Nie potrzebuje do tego znajomości języka polskiego, nostryfikacji świadectw ani czekania na wrzesień. W szkole publicznej nauka jest bezpłatna, a szkoła rejonowa ma obowiązek przyjąć ucznia mieszkającego w jej obwodzie. Poniżej opisujemy po kolei, jak zapisać dziecko, jakie dokumenty przygotować, kto decyduje o klasie, jakie wsparcie językowe przysługuje uczniowi i na co zwrócić uwagę, jeśli rozważasz szkołę niepubliczną.
Krótko mówiąc
- Dzieci bez polskiego obywatelstwa uczą się w publicznych szkołach podstawowych na takich samych zasadach jak Polacy, a nauka jest tam bezpłatna.
- Zapisać dziecko można w dowolnym momencie roku szkolnego. Wystarczy wniosek do dyrektora szkoły i zagraniczne dokumenty z tłumaczeniem na polski, które nie musi być przysięgłe.
- Do klasy I uczeń trafia z urzędu. Do klas II–VIII szkoła kwalifikuje go na podstawie dokumentów, a może przy tym wziąć pod uwagę wiek dziecka i opinię rodzica.
- Uczniowi, który słabo zna polski, przysługują dodatkowe bezpłatne lekcje języka, zajęcia wyrównawcze, pomoc psychologiczno-pedagogiczna i asystent międzykulturowy.
- Szkoła niepubliczna przyjmuje uczniów według własnych zasad rekrutacji. Dla wielu rodzin z zagranicy kameralna klasa i indywidualne podejście oznaczają łagodniejszy start.
Spis treści
- Jakie prawa ma dziecko z zagranicy w polskiej szkole
- Zapisy krok po kroku
- Dokumenty, które warto mieć przy sobie
- Do której klasy trafi dziecko
- Nauka polskiego i wsparcie w adaptacji
- Jak wybrać szkołę dla dziecka z zagranicy
- Jak pomóc dziecku w pierwszych tygodniach
- Nasze zdanie: dobry start zaczyna się od relacji
- Nowa Szkoła Sopot dla rodzin z zagranicy
- Najczęstsze pytania rodziców
- Źródła
Jakie prawa ma dziecko z zagranicy w polskiej szkole
Punktem wyjścia jest art. 165 ustawy Prawo oświatowe. Zgodnie z nim osoby bez polskiego obywatelstwa korzystają z wychowania przedszkolnego i nauki w publicznych szkołach podstawowych na zasadach, które obowiązują obywateli polskich. Ministerstwo edukacji mówi wprost, że dzieci przybywające z zagranicy, także ubiegające się o ochronę międzynarodową, uczą się w szkołach publicznych tak samo jak dzieci polskie.
Z tego wynikają trzy rzeczy, które warto znać przed pierwszą rozmową w szkole:
- Obowiązek nauki dotyczy także cudzoziemców. Według informatora Urzędu do Spraw Cudzoziemców każde dziecko w wieku od 6 do 18 lat ma w Polsce obowiązek nauki, a za zapisanie go do przedszkola lub szkoły odpowiadają rodzice.
- Szkoła publiczna jest bezpłatna. Urząd do Spraw Cudzoziemców przypomina, że nauka dzieci cudzoziemców w publicznych szkołach podstawowych i ponadpodstawowych nic nie kosztuje do ukończenia 18 lat lub do ukończenia edukacji.
- Status pobytowy nie ma znaczenia dla prawa do nauki. Dziecko pracownika z Indii, uchodźcy z Ukrainy i rodziny, która wróciła z Wielkiej Brytanii, ma w szkole publicznej te same prawa.
Nie jesteś z tym sam. Według danych z raportu omawianego przez „Rzeczpospolitą” w roku szkolnym 2025/2026 w polskich szkołach uczy się blisko 246 tys. uczniów z innych krajów. Szkoły mają więc coraz większe doświadczenie w przyjmowaniu dzieci, które dopiero uczą się polskiego.
Zapisy krok po kroku
Jeśli wybierasz szkołę publiczną, procedura jest krótka. Rządowy serwis Powroty opisuje ją tak: wniosek o przyjęcie składasz do dyrektora szkoły podstawowej, w której obwodzie mieszka dziecko, i dołączasz dokumenty potwierdzające naukę za granicą. Naukę można zacząć od początku roku szkolnego albo w jego trakcie.
- Ustal szkołę obwodową. Sprawdzisz ją w urzędzie gminy albo na stronie miasta. W Trójmieście każda gmina, czyli Sopot, Gdańsk i Gdynia, publikuje własne obwody szkół.
- Zbierz dokumenty ze szkoły zagranicznej. Najlepiej jeszcze przed wyjazdem: ostatnie świadectwo, zaświadczenie o uczęszczaniu, informację o liczbie lat nauki.
- Przetłumacz je na polski. Wystarczy zwykłe tłumaczenie, nie musi być przysięgłe.
- Złóż wniosek u dyrektora. UNHCR Poland przypomina, że uczniów z zagranicy przyjmuje się na bieżąco przez cały rok, a szkoła obwodowa przyjmuje ich z urzędu, więc nie może odmówić.
- Umów rozmowę z wychowawcą i pedagogiem. Opowiedz, jak dziecko uczyło się wcześniej, co lubi, z czym miało trudności i jak radzi sobie z polskim.
- Zapytaj o wsparcie językowe. Dodatkowe lekcje polskiego organizuje gmina, ale to przez szkołę najszybciej dowiesz się, od kiedy i w jakich godzinach się odbywają.
Szkoła niepubliczna nie ma obwodu. Zapisujesz do niej dziecko według zasad rekrutacji, które ustala sama szkoła. Zwykle są to formularz, spotkanie z rodziną i opłata rekrutacyjna. Pełną procedurę dla obu typów szkół opisujemy w poradniku jak zapisać dziecko do szkoły.
Dokumenty, które warto mieć przy sobie
Tu rodzice najczęściej się niepotrzebnie stresują. Ministerstwo edukacji potwierdza, że uczniów z zagranicy, zarówno Polaków, jak i cudzoziemców, przyjmuje się na podstawie zagranicznych dokumentów szkolnych bez nostryfikacji.
| Dokument | Po co jest potrzebny | Na co uważać |
|---|---|---|
| Świadectwo lub zaświadczenie o ukończeniu klasy albo etapu nauki za granicą | Na jego podstawie szkoła wybiera klasę | Zabierz ostatnie, aktualne |
| Zaświadczenie ze szkoły zagranicznej o uczęszczaniu, z ukończoną klasą | Gdy dziecko wyjeżdża w trakcie roku | Poproś o nie przed wyjazdem |
| Dokument z sumą lat nauki szkolnej | Pozwala porównać system zagraniczny z polskim | Gdy go brakuje, wystarczy pisemne oświadczenie rodzica |
| Tłumaczenie na język polski | Szkoła musi rozumieć treść dokumentów | Nie musi być przysięgłe |
| Dokument tożsamości dziecka i dane rodziców | Do wniosku i dziennika | Przyda się numer PESEL, jeśli dziecko go ma |
| Opinie lub orzeczenia specjalistów | Pomagają od razu dobrać wsparcie | Przetłumacz je, jeśli dziecko ich potrzebuje |
Szczegóły dotyczące dokumentów, w tym możliwości złożenia oświadczenia rodzica, gdy nie da się ustalić sumy lat nauki, opisuje serwis Powroty. Jeśli zapisujesz dziecko do szkoły niepublicznej, przyda ci się nasza lista dokumentów do szkoły prywatnej.
Do której klasy trafi dziecko
To pytanie rodzice zadają najczęściej, bo systemy szkolne bardzo się różnią. W Anglii dziecko idzie do szkoły w wieku 4–5 lat, w Polsce obowiązek szkolny zaczyna się w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat.
Rozporządzenie w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi mówi, że:
- do klasy I uczeń z zagranicy jest przyjmowany z urzędu do szkoły obwodowej,
- do klas II–VIII szkoła kwalifikuje go do odpowiedniej klasy na podstawie dokumentów,
- przy kwalifikacji można uwzględnić wiek ucznia oraz opinię rodzica.
W praktyce opinia rodzica naprawdę się liczy. Jeśli dziecko ma 9 lat, ale w poprzedniej szkole miało mało matematyki albo dopiero zaczyna mówić po polsku, porozmawiaj z dyrektorem o tym, która klasa da mu dobry start. Z kolei przesunięcie dziecka o dwa roczniki niżej zwykle bardziej mu szkodzi, niż pomaga, bo zaczyna odstawać od kolegów wiekiem i dojrzałością. Przed rozmową w szkole zapisz, co dziecko umie z matematyki, czytania i pisania. Ułatwi to decyzję obu stronom.
Rodzinom wracającym z Wysp polecamy nasz osobny tekst o tym, jak wygląda powrót dziecka z UK, bo różnice w roczniku i programie są tam szczególnie widoczne.
Nauka polskiego i wsparcie w adaptacji
To, że dziecko nie zna polskiego, nie przeszkadza w przyjęciu do szkoły. Przepisy przewidują kilka form pomocy, które można łączyć.
| Forma wsparcia | Na czym polega | Podstawa |
|---|---|---|
| Dodatkowe lekcje polskiego | Bezpłatne zajęcia organizowane przez gminę, bez limitu czasu | MEN, informacja o kształceniu cudzoziemców |
| Zajęcia wyrównawcze | Pomoc w przedmiotach, w których dziecko ma zaległości wynikające z innego programu | MEN |
| Oddział przygotowawczy | Mała grupa, maksymalnie 15 uczniów, co najmniej 3 godziny polskiego jako obcego tygodniowo | MEN |
| Asystent międzykulturowy | Osoba mówiąca językiem kraju pochodzenia, obecna na lekcjach, pomaga też przy pracach domowych | FRSE |
| Pomoc psychologiczno-pedagogiczna | Konsultacje z psychologiem i pedagogiem, zajęcia integracyjne | IBE |
Według ministerstwa dodatkowa nauka polskiego to co najmniej 2 godziny tygodniowo, a razem z zajęciami wyrównawczymi do 5 godzin tygodniowo. W oddziale przygotowawczym uczeń spędza zwykle jeden rok szkolny, a nauczyciele dostosowują do niego treści, wymagania i ocenianie. Wymiar godzin zależy od przepisów, które co jakiś czas się zmieniają, dlatego o aktualne liczby zapytaj w szkole.
Ważne jest też to, że Instytut Badań Edukacyjnych wymienia uczniów z doświadczeniem migracyjnym wśród grup, które powinny być objęte pomocą psychologiczno-pedagogiczną. Ta potrzeba wynika z trudności adaptacyjnych przy zmianie kraju i środowiska szkolnego. Przeprowadzka to nie tylko nowy język, ale także nowe zasady, inne przerwy, inne oceny i nowe przyjaźnie.
Więcej o tym, jak nauka polskiego wygląda w praktyce, piszemy w tekście polski jako drugi język w szkole.

Dzieci z Ukrainy
Uczniowie z Ukrainy mają osobne, rozszerzone uprawnienia. Według UNHCR Poland w roku szkolnym 2024/2025 przysługuje im co najmniej 6 godzin dodatkowego polskiego tygodniowo, a w klasach przygotowawczych także co najmniej 6 godzin. Wcześniejsze zapowiedzi zmian obejmowały też wydłużenie bezpłatnej nauki języka do 36 miesięcy i pomoc asystentów międzykulturowych. Przepisy dotyczące obywateli Ukrainy zmieniały się już kilka razy, więc aktualne zasady sprawdź w szkole lub w urzędzie gminy.

Jak wybrać szkołę dla dziecka z zagranicy
Szkoła obwodowa jest zawsze dostępna i bezpłatna. Wielu rodziców, zwłaszcza z rodzin międzynarodowych i wracających z emigracji, szuka jednak miejsca, w którym dziecko nie będzie jednym z wielu nowych uczniów w dużej klasie. Przy wyborze patrz na to, co realnie zmienia pierwsze miesiące:
- Wielkość klasy. W małej grupie nauczyciel szybciej zauważa, że dziecko nie zrozumiało polecenia.
- Doświadczenie z dziećmi z zagranicy. Zapytaj, ilu uczniów z innych krajów lub po powrocie z emigracji szkoła przyjęła i jak wyglądały ich pierwsze tygodnie.
- Wsparcie językowe. Dowiedz się, kto uczy polskiego, w jakiej grupie i jak szkoła łączy to z resztą lekcji.
- Języki obce. Dla dziecka, które mówi po angielsku czy hiszpańsku, możliwość dalszego rozwijania tego języka jest ogromnym atutem.
- Atmosfera i rytm dnia. Spokojny plan dnia bez głośnych dzwonków i przerw w tłumie łagodzi stres, szczególnie u dzieci po przeprowadzce.
- Wartości. Rodziny, dla których ważne są wartości chrześcijańskie, chcą, żeby szkoła je podzielała.
Porównanie konkretnych typów szkół znajdziesz w zestawieniu szkół podstawowych dla obcokrajowców, a jeśli szukasz w Trójmieście, w przewodniku po najlepszych szkołach podstawowych w Trójmieście.
Jak pomóc dziecku w pierwszych tygodniach
Nawet najlepsza szkoła nie zastąpi rodzica. Informator IBE dla rodziców radzi kilka prostych rzeczy, które da się robić w domu od pierwszego dnia:
- czytajcie razem krótkie teksty po polsku i rozmawiajcie o nowych słowach,
- oglądajcie programy edukacyjne i korzystajcie z materiałów, które dziecko przynosi ze szkoły,
- gdy coś utrudnia porozumienie się z nauczycielem, poproś o tłumacza lub asystenta międzykulturowego.
Od siebie dodajemy: utrzymuj w domu język ojczysty. Dziecko, które dobrze mówi w pierwszym języku, zwykle łatwiej uczy się drugiego. Zapraszaj kolegów z klasy do domu, nawet jeśli rozmowa na początku toczy się na migi. Pierwsza przyjaźń często daje więcej niż dodatkowa godzina gramatyki.
Obserwuj też samopoczucie dziecka. Ten sam informator IBE zaleca, żeby skontaktować się ze specjalistą, gdy dziecko przez dłuższy czas unika szkoły, jest bardzo wycofane albo ma silne objawy lękowe. Zacznij od szkolnego psychologa lub pedagoga. Możesz też zgłosić się do poradni psychologiczno-pedagogicznej w swojej gminie, gdzie pomoc jest bezpłatna. Dzieci po doświadczeniu wojny lub ucieczki z kraju potrzebują tego wsparcia szczególnie często, co podkreślają rekomendacje IBE.
Praktyczny plan na pierwsze miesiące rozpisaliśmy w poradnikach integracja ucznia z zagranicy krok po kroku oraz wsparcie ucznia po powrocie z zagranicy.
Nasze zdanie: dobry start zaczyna się od relacji
Na co dzień widzimy, że dziecko z zagranicy najbardziej potrzebuje poczucia, że ktoś je zna. Nie chodzi tylko o numer w dzienniku i dodatkowe godziny polskiego w planie, ale o nauczyciela, który wie, skąd uczeń przyjechał, co lubi i czego się boi.
Dlatego stawiamy na kameralność i indywidualne podejście. W małej grupie dziecko, które dopiero uczy się polskiego, nie ginie w tłumie, a nauczyciel od razu widzi, kiedy trzeba coś wytłumaczyć jeszcze raz. Uczymy bez dzwonków, więc dzień płynie spokojniej, a nasza szkoła jest wolna od smartfonów, dlatego na przerwach dzieci rozmawiają ze sobą. Dla nowego ucznia to najszybsza droga do pierwszych przyjaźni.
Wiele rodzin, które do nas trafiają, to rodziny międzynarodowe albo takie, które wróciły do Polski po latach emigracji. Ich dzieci przynoszą ze sobą angielski, hiszpański czy niemiecki i nie chcemy, żeby ten kapitał przepadł. U nas mogą go rozwijać, a przy okazji poznać francuski czy japoński. Język polski i adaptację wspieramy tak, żeby dziecko czuło się w szkole bezpiecznie, a nie poprawiane na każdym kroku.
Wierzymy też, że szkoła wychowuje, a nie tylko uczy. Wartości chrześcijańskie, szacunek do drugiego człowieka i samodzielność to fundament, na którym dziecko z innego kraju łatwiej buduje swoje miejsce w nowej wspólnocie.
Mateusz
Nowa Szkoła Sopot dla rodzin z zagranicy
Jesteśmy prywatną, kameralną szkołą podstawową w Sopocie dla dzieci od zerówki do klasy VII. Wspieramy uczniów z rodzin międzynarodowych i dzieci wracające z emigracji: pomagamy z językiem polskim, uczymy angielskiego, hiszpańskiego, niemieckiego, francuskiego i japońskiego, a każde dziecko traktujemy indywidualnie. Uczymy bez dzwonków, w środowisku wolnym od smartfonów i opartym na wartościach chrześcijańskich.

Czesne wynosi 1700 zł miesięcznie w szkole podstawowej i 1400 zł miesięcznie w zerówce, a opłata rekrutacyjna to jednorazowo 1200 zł. Mamy program stypendialny, który pozwala obniżyć czesne lub zwolnić z niego wybranych uczniów. Szczegóły znajdziesz na stronie czesne i stypendia. Mamy też ofertę edukacji domowej dla rodzin, które jeszcze mieszkają za granicą albo wolą uczyć dziecko w domu. Aktualne terminy i przebieg naboru sprawdzisz w zakładce rekrutacja do Nowej Szkoły Sopot.
Najczęstsze pytania rodziców
Czy szkoła może odmówić przyjęcia dziecka cudzoziemskiego?
Publiczna szkoła obwodowa nie może odmówić, bo przyjmuje ucznia z zagranicy mieszkającego w jej obwodzie z urzędu. Nie ma też znaczenia, że dziecko nie zna polskiego ani jaki ma status pobytowy. Szkoła niepubliczna przyjmuje uczniów według własnych zasad rekrutacji.
Czy trzeba nostryfikować zagraniczne świadectwo?
Nie. Uczniów z zagranicy przyjmuje się na podstawie zagranicznych dokumentów szkolnych bez nostryfikacji. Wystarczy tłumaczenie na polski, które nie musi być przysięgłe.
Czy można zapisać dziecko w trakcie roku szkolnego?
Tak. Uczniów przybywających z zagranicy przyjmuje się na bieżąco, przez cały rok szkolny. Złóż wniosek u dyrektora i od razu zapytaj o dodatkowe lekcje polskiego.
Jak zapisać dziecko do szkoły po powrocie z zagranicy?
Złóż wniosek u dyrektora szkoły obwodowej i dołącz dokumenty, które potwierdzają naukę za granicą, przetłumaczone na polski. Gdy nie da się ustalić sumy lat nauki, wystarczy pisemne oświadczenie rodzica. Jeśli wybierasz szkołę niepubliczną, postępuj zgodnie z jej procedurą rekrutacji.
Ile kosztuje nauka dziecka cudzoziemskiego?
W szkole publicznej nauka jest bezpłatna do ukończenia 18 lat lub ukończenia edukacji. Szkoły niepubliczne pobierają czesne. U nas wynosi ono 1700 zł miesięcznie w szkole podstawowej i 1400 zł miesięcznie w zerówce, a dodatkowo pobieramy jednorazową opłatę rekrutacyjną w wysokości 1200 zł.
Źródła
- Nauka dzieci przybywających z zagranicy w polskim systemie edukacji – gov.pl
- Informacja o kształceniu w polskim systemie oświaty osób przybywających z zagranicy – gov.pl
- Edukacja dzieci cudzoziemskich – informator Urzędu do Spraw Cudzoziemców
- School education – Office for Foreigners
- Dzieci w szkole – serwis Powroty
- Rozporządzenie w sprawie kształcenia osób niebędących obywatelami polskimi
- Szkoła podstawowa – UNHCR Poland
- Edukacja w Polsce – UNHCR Poland
- Różnorodność i inkluzja w edukacji – FRSE
- Edukacja dzieci i uczniów z doświadczeniem migracyjnym – rekomendacje IBE
- Jak wspierać kompetencje społeczno-emocjonalne dzieci z doświadczeniem migracji – IBE
- Polska szkoła już się zmieniła. 246 tysięcy uczniów z innych krajów – rp.pl

